Poniższy rysunek został wykonany przez sześciolatka o imieniu Michał. On również interesuje się sportem, a w szczególności pływaniem. W przyszłości chciałby zostać ratownikiem i ratować topiących się ludzi. Ta scena przedstawiona jest na ilustracji.
Postać w pozycji pionowej jest ratownikiem z jaskrawej koszulce, takiej jak nosi większość ratowników wodnych, zaś osoba narysowana w pozycji leżącej jest topiącą się osobą, potrzebującą pomocy.
Obrazek wg mnie powstał w połączeniu obrazu zaobserwowanego w rzeczywistości z wyobraźnią dziecka. Czynnikiem sprawczym takiego, a nie innego przedstawienia sytuacji mogły być wyjścia dzieci z ośrodka, w czasie wakacji na basen. Dziecko podczas takich wyjść zapewne zostało poinstruowane kim jest ratownik, jakie jest jego zadanie i dlaczego ratuje ludzkie życie. Być może dziecko podczas takich pobytów na basenie było świadkiem takiego zdarzenia, które mu utkwiło w pamięci i przedstawiło to następnie w postaci rysunku.
Kolory na rysunku przeplatają się ze sobą. Kolor niebieski, którego jest najwięcej należący do barw zimnych kontrastuje z żółcią i pomarańczą, należącą do ciepłych barw. Jak zostało wspomniane kolor niebieski oznacza: wrażliwość, podatność na bodźce, emocjonalność, zaś żółć jest synonimem optymizmu, światła i radości, a pomarańcz informuje o żywotności, dążeniu do sukcesu, ekstrawersji. Kolory używane przez dziecko bardzo często oddają jego charakter i tkwiące w nim uczucia.
Warto zwrócić uwagę również na wieżę ratowniczą , która jest najwyższym punktem na obrazku, co może oznaczać, że dziecko potrzebuje mieć kontrolę nad swoim życiem, podejmowaniem decyzji.
Rysunek dziecka sześcioletniego, który załączyłeś, przedstawia kilka charakterystycznych elementów pozwalających na analizę jego treści, formy i możliwych znaczeń psychologicznych oraz rozwojowych.
Na rysunku widzimy sylwetkę człowieka stojącego na żółtym podłożu, które można interpretować jako piasek lub plażę. Obok postaci znajduje się inna mniejsza figura w zielonych barwach, leżąca na niebieskim tle – może symbolizować drugą osobę, być może w wodzie. Po lewej stronie pojawia się wysoka, pionowa konstrukcja narysowana pomarańczową kredką, która przypomina wieżę ratowniczą lub drabinę. Tło jest wypełnione niebieskimi liniami, co sugeruje wodę, morze lub deszcz. W lewym górnym rogu widoczne są żółte i niebieskie pasma, które mogą symbolizować słońce częściowo zakryte chmurami.
Sześciolatek rysuje już w sposób schematyczny, choć nadal prosty i uproszczony. Postacie są przedstawione frontalnie, z charakterystyczną „głowonogą” proporcją – duża głowa, proste kończyny. Elementy otoczenia są symboliczne, a nie realistyczne, co odpowiada typowemu dla tego wieku etapowi rozwoju twórczości plastycznej. Dziecko stara się odwzorować rzeczywistość, ale czyni to za pomocą prostych znaków i mocnych kolorów.
Rysunek można interpretować jako scenę wakacyjną nad wodą. Wieża ratownicza, stojąca postać i mniejsza osoba w wodzie sugerują sytuację kąpieliska. Obecność ratownika i kąpiącego się może symbolizować zainteresowanie dziecka bezpieczeństwem, rolami społecznymi, a także przeżyciami związanymi z wodą i wypoczynkiem.
Użycie barw ciepłych (żółty, pomarańczowy) w zestawieniu z dominującym chłodnym błękitem wskazuje na kontrast między spokojem a energią. Sylwetki ludzkie są dość wyraźne, co sugeruje, że postacie – zapewne bliskie dziecku lub ważne dla jego wyobraźni – zajmują centralne miejsce w kompozycji. Fakt, że jedna z nich znajduje się w pozycji leżącej, może odzwierciedlać dynamiczną scenę (ktoś pływa, bawi się w wodzie).
Rysunek sześciolatka przedstawia scenę nadwodną, prawdopodobnie plażową, z elementami konstrukcji ratowniczej, osobą na brzegu i drugą w wodzie. Jest to obraz charakterystyczny dla wieku dziecka, które łączy realizm ze schematyzmem, a zarazem odzwierciedla jego doświadczenia i przeżycia. Można przypuszczać, że dziecko chciało wyrazić atmosferę zabawy, bezpieczeństwa i kontaktu z wodą, co jest typowe dla okresu, w którym silne są wspomnienia rodzinne i wakacyjne.
Analiza psychologiczna
Rysunki dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym często pełnią funkcję projekcyjną – to znaczy, że dziecko nie tylko „przedstawia” rzeczywistość, ale też ujawnia własne emocje, potrzeby i relacje społeczne.
W tym przypadku kilka elementów może być istotnych:
- Postać stojąca na brzegu – wygląda na większą i wyraźniejszą, co sugeruje, że reprezentuje kogoś ważnego, być może rodzica, opiekuna lub same dziecko w roli osoby pewnej siebie i bezpiecznej. Wielkość postaci często odzwierciedla znaczenie emocjonalne.
- Mniejsza postać w wodzie – może symbolizować kogoś bliskiego, ale w sytuacji wymagającej troski. Jeśli dziecko utożsamia się z postacią w wodzie, mogłoby to oznaczać przeżywanie doświadczenia bycia „pod opieką”.
- Wieża ratownicza – to bardzo interesujący element, bo wskazuje na świadomość bezpieczeństwa i istnienia osób chroniących innych. Może być symbolem wsparcia, zaufania do dorosłych lub potrzeby poczucia bezpieczeństwa.
- Dominacja niebieskiego koloru – błękit jest barwą chłodną, kojarzącą się z wodą, spokojem, ale też czasem ze smutkiem. W połączeniu z żółtym i pomarańczowym daje kontrast: ciepło – bezpieczeństwo, chłód – ryzyko. Może to być odzwierciedlenie ambiwalencji dziecka wobec świata: z jednej strony fascynacja wodą, zabawą, z drugiej – świadomość zagrożenia.
Rysunek sugeruje więc, że dziecko przeżywa świat w kategoriach bezpieczeństwa i ryzyka, a także odzwierciedla swoje relacje z bliskimi. Być może temat wody wiąże się z ważnym doświadczeniem wakacyjnym albo wspomnieniem.
Analiza pedagogiczna
Na etapie sześciu lat dziecko znajduje się już w fazie schematycznej rozwoju rysunku (wg teorii Lowenfelda). Oznacza to, że:
- postacie mają już wyraźną głowę, tułów, kończyny, a proporcje zaczynają się stabilizować, choć są nadal uproszczone,
- elementy przestrzeni (brzeg, wieża, woda) są ukazywane w sposób symboliczny, bez perspektywy,
- kolory są dobierane raczej intuicyjnie niż realistycznie, choć już zaczyna się przejawiać próba odwzorowania rzeczywistości (niebieska woda, żółty piasek).
Pedagogicznie rysunek ten świadczy o:
- dobrym poziomie rozwoju motoryki małej – dziecko potrafi odróżniać kolory, wypełniać duże powierzchnie, stosować różne barwy,
- zdolności do tworzenia narracji – scena jest czytelna, ma bohaterów, tło i rekwizyty, co oznacza, że dziecko potrafi łączyć różne elementy w spójną całość,
- rozwijającej się wyobraźni społecznej – pojawia się temat roli ratownika, opieki, relacji między osobami.
Rysunek sześciolatka przedstawia scenę nadwodną z elementem wieży ratowniczej, osobą na brzegu i drugą w wodzie. Na poziomie psychologicznym może być wyrazem potrzeby bezpieczeństwa i pokazaniem ważnych relacji opiekuńczych. Na poziomie pedagogicznym wskazuje na prawidłowy rozwój plastyczny, zdolność do narracji i symbolizacji.
Więcej prac dyplomowych z pedagogiki znajdziecie w serwisie prace magisterskie z pedagogiki. W ofercie kilkaset prac licencjackich i magisterskich z zakresu pedagogiki.