Media definiowane są jako w pełni zorganizowane i sprawne kanały informacyjne dostępne dla społeczeństwa. Słowem m e d i a określa się środki masowego przekazu. Są nimi urządzenia lub instytucje za pomocą których kieruje się pewnie treści (informacje) do bardzo licznej i zróżnicowanej grupy odbiorców. Do środków masowego przekazu zaliczamy między innymi: prasę, radio, telewizję. Nowym rodzajem mediów są tzw. „mass-media”, do których zaliczamy Internet. Podstawą funkcjonowania mediów jest zaistnienie procesu przekazywania informacji z centrum, określanego jako źródło, do szerokiego grona odbiorców (społeczeństwa). Dlatego środki masowego przekazu uważa się za szczególnie doniosły i najbardziej bezpośrednio działający warunek rozwoju społeczeństw. Media mają działać dla dobra społecznego. Dlatego powinny być niezależne od matactwa, przekupstwa oraz manipulacji [Kłoskowska 1983].
Zawartość treściowa mediów opiera się na następujących elementach:
- komunikat czyli przekaz, wiadomość;
- nośnik komunikatu – podłoże na którym zostały zapisane informacje;
- urządzenie umożliwiające przekazywanie komunikatu od nadawcy do odbiorcy. Informacja medialna nie powstaje samoistnie. Musi mieć swojego autora, który
jest odpowiedzialny za jej treść, oraz takie parametry (cechy) jak: wiarygodność,
czytelność, aktualność, rzetelność. Dawniej ludzkość dysponowała ograniczoną i bardzo powolną techniką przekazywania informacji. Aktualnie dzięki łączom kablowym oraz szeroko rozbudowanemu przekazowi satelitarnemu, dostęp do informacji stał się bardzo szybki. Przykładem tego jest sieć Internet. Poza zaletami, media posiadają także swoje wady. Należy wymienić tu: problem zgodności treści z prawdą, problem stosowalności reklamy, cenzura, czy manipulację efektami komputerowymi [Jankojć, dok. elektr.].
W poniższych podrozdziałach omówię krótko historię oraz charakterystykę mediów takich jak: prasa, radio, telewizja oraz Internet, oraz ich znaczenie dla kierowców.
Prasa
Najstarszym rodzajem mediów jest prasa. Powstanie prasy datujemy na około II wiek p.n.e. W Chinach na dworze dynastii „Han” zaistniała potrzeba informowania społeczeństwa o nowych dekretach carskich, nominowaniu urzędników i życiu dworu. W przybliżonych czasie w Rzymie, z ręki Juliusza Cezara zaczęto wydawać „Acta Diurna” [Adamczuk, dok. elektr.]. W większości przypadków na początku nowej ery wydawanie prasy stało się potrzebą chwili. Prasa była adresowana do konkretnych środowisk w celu zaspokojenia ich potrzeb informacyjnych. Technika ta stała się jednak niewystarczająca. Problemem stał się niski nakład spowodowany odręcznym przepisywaniem i powolnym wydawaniem prasy. Dopiero w XV wieku po wynalezieniu druku przez Johannesa Gutenberga nakłady prasy zaczęły się rozrastać, powiększały się kilkukrotnie. Jednak po pewnym czasie społeczeństwu przestały wystarczać krótkie i symboliczne wieści. Domagało się ono większych porcji informacji, gdyż głód informacyjny był coraz większy. W Polsce początki prasy sięgają siedemnastego wieku, gdzie na dworze Jana Kazimierza, królowa Ludwika Maria zainicjowała wydawanie gazety periodycznej „Merkuriusz Polski”. Dynamiczny rozwój prasy możemy zauważyć w siedemnastym wieku. W okresie tym prasa ukazywała się co kilka dni, a czasem codziennie. Wypełniały je w większości korespondencje z wojen i życia publicznego. Na początku XIX wieku w momencie kształtowania się informacji dla kierowców, prasa była najszybszym i najbardziej wiarygodnym źródłem informacji. Rozwijała się bardzo szybko i dopóki nie wynaleziono radia i telewizji byłą skarbnicą informacji dla kierowców. Prasa jako pierwsza z mediów wytworzyła wielkie zbiorowości odbiorców. Są nimi osoby, które z góry wiedzą, że znajdą w niej wiadomości im potrzebne.
Aktualnie prasa dla kierowców to dzienniki oraz gazety ukazujące się najrzadziej dwa razy w tygodniu. Jej charakterystyczną cechą jest duży format i kiepskiej jakości materiał (nośnik informacji). W prasie można za to znaleźć informacje bardzo aktualne. Informacje dla kierowców zawarte w prasie ograniczają się raczej do artykułów oraz osobnych rubryczek, w których możemy znaleźć informacje dotyczące pogody na najbliższe dni, wypadków na drodze, czasami znajdziemy informacje przestrzegające o remontach, ograniczeniach w ruchu oraz ogłoszenia kupna-sprzedaży. Do tej grupy zaliczyć trzeba też bezpłatne gazety lokalne, np. „Echo Krakowa” czy „Metro”. Niektóre gazety oferują kierowcom specjalne dodatki motoryzacyjne, w których możemy znaleźć serwisy – poradniki, informacje o nowościach, tunning pojazdów. Do gazet tych należy między innymi „Fakt”, „Gazeta Wyborcza”, „Gazeta Wrocławska”. Jednak stwierdzam, że nie ma fachowej prasy dla kierowców, która byłaby źródłem aktualnej wiedzy na te tematy. Rolę tę pełnią dopiero czasopisma, które ukazują się z częstotliwością co najmniej raz w tygodniu i które są omówione w innym rozdziale.
Jak widać prasa od dawna odgrywała znaczną rolę w życiu społeczeństw. Z początkiem XIX wieku, gdy rozwijała się motoryzacja i powstawało zapotrzebowanie na informacje przez kierowców, prasa była niezbędna. Proste i sygnalne informacje umieszczane w dziennikach dotyczące nowinek motoryzacyjnych oraz kształtowania się przepisów ruchu drogowego są chętnie odbierane przez kierowców. W XX wieku w związku z olbrzymim zapotrzebowaniem na tego typu informacje powstały czasopisma fachowe.
Radio
Po kilkusetletniej historii prasy, u schyłku XX wieku do środków komunikacji masowej dołączył wynalazek techniczny w postaci radia. W pierwszych dwóch dziesięcioleciach XX wieku radio miało wyłącznie charakter instrumentalny, służyło także celom militarnym oraz żegludze morskiej. Pierwsza stacja radiowa powstała w roku 1920 w Pitsburgu. Od tego roku w Ameryce w zaskakującym tempie wzrastała ilość radioodbiorników czyniąc radio urządzeniem do przekazywania informacji masowej. Po kilku latach radio zaczęło uchodzić za źródło informacji, oraz za forum do publicznych debat. Rozwój radia jako źródła informacji w latach dwudziestych i trzydziestych dzięki łatwej technologii i prostej konstrukcji odbiorników szybko osiągnął rozmiary masowe [Radio Polska, dok. elektr.]. W 1929 roku radia zaczęto instalować w samochodach (USA). W latach powojennych było silnie upaństwowione i cenzurowane. Współcześnie wielość stacji stwarza silny podział tematyczny (religijne, konserwatywne, młodzieżowe). Prócz tego istnieją stacje lokalne silne związane ze swoją małą społecznością. Główną zaletą radia jako środka przekazu jest zdolność do pokonywania przestrzeni i natychmiastowego rozchodzenia się na ogromnym obszarze. Dzięki radiu dokonało się równouprawnienie najbardziej odległych siedzib ludzkich i centrów wielkomiejskich pod względem odbioru informacji. Ponadto radio nie wymaga umiejętności czytania co ma ogromną wagę w niskorozwiniętych środowiskach. Specyficzna jej właściwością jest łatwość percepcji, można słuchać radia wykonując jednocześnie inne czynności. Żywy głos docierający od odbiorcy daje silniejsze poczucie kontaktu z nadawcą niż prasa, przez co przekazy wydają się być wiarygodniejsze. W połowie lat 50-tych liczba odbiorników na świecie gwałtownie wzrosła. Było to spowodowane bumem montowania radia w samochodach [Miszczak 1976].
W Polsce i na świecie bardzo popularne są programy radiowe nadawane specjalnie dla kierowców. Są one w szczególności adresowane dla kierowców, którzy posiadają radioodbiorniki w swoich samochodach. Pierwszym i najbardziej znanym programem radiowym w Polsce dla kierowców była audycja „Radio Kierowców”, prowadzona przez I-szy Program Polskiego Radia. Program ten swój początek miał w 1974 roku i rozwijał się dynamicznie wraz ze wzrostem przemysłu motoryzacyjnego w Polsce. Audycja ta zawierała prognozę pogody, relacje korespondentów terenowych, wywiady, felietony i komentarze. Z czasem specjalnością „Radia Kierowców” było propagowanie akcji: „Uwaga! Bądź przezorny na drodze”, organizowanej przy okazji wzmożonego ruchu wakacyjnego i świątecznego. Na przestrzeni lat audycja „Radio Kierowców” zmieniała porę emisji, wzbogacała się o dodatkowe cykle, jak np. „Z melodią w samochodzie”, „Radio w samochodzie” lub „Salon samochodowy Radia Kierowców”. Niezmiennie przez 30 lat dominującym tematem pozostało bezpieczeństwo, propagowanie znajomości prawa o ruchu drogowym oraz bezpiecznym i kulturalnym zachowaniu. Jest to misja radia publicznego, którą „Radio Kierowców” wypełnia przez cały czas obecności na antenie Programu I-szego Polskiego Radia [Radio Kierowców, dok. elektr.].
Aktualnie prawie każda stacja radiowa na świecie posiada swój serwis motoryzacyjny. Nadawany kilka razy dziennie, dostarcza kierowcy aktualnych informacji o drogach, dostarcza rozrywki, oraz informacji związanych z motoryzacją. Istnieją także specjalne listy przebojów dla kierowców. Wybierana muzyka ma umilić kierowcom podróż.
Istnieją także stacje radiowe adresowane dla wąskiego grona kierowców. Jedną z takich stacji jest „Radio Truck”. Stacja ta jest jak prawdziwy przyjaciel wszystkich kierowców ciężarówek. Program tej stacji w pełni opiera się na informacjach o stanie dróg, utrudnieniach w trasach tranzytowych, noclegach, przejściach granicznych. Zawiera także nowinki ze świata motoryzacji, rozmowy z producentami i muzykę. W Szwajcarii przy tunelu Gothard jest nadawane radio „InfoTunel”. Informuje ono kierowców o korkach przed tunelem.
Podsumowując trzeba stwierdzić, że radio jest dla kierowców medium informacji bardzo osobistym. Dostarcza informacji, rozrywki i towarzystwa. Robi to w sposób dyskretny, nie przeszkadzając w prowadzeniu samochodu, pracy, biurze. Jest także źródłem aktualnych wiadomości bardzo często potrzebnych kierowcy (informuje o korkach, o zmianie ceny paliw, itp.).
Telewizja
Na początku lat 50-tych XX wieku poważnym konkurentem dla radia stawała się telewizja. Siła jej atrakcyjności sprawia, że jest ona bardzo skutecznym narzędziem rozpowszechnia informacji. Dzięki powiązaniu obrazu z dźwiękiem zwiększa ona chłonność informacji. Dodatkowo obraz uatrakcyjnia przekaz. Do oglądania telewizji nie potrzeba specjalnie wykształconych umiejętności, nie trzeba umieć czytać. Dzięki telewizji możemy się poczuć jakbyśmy na miejscu brali udział w targach, ekspozycjach, czy byli na miejscu tragedii. Inną rolą telewizji jest skłanianie widzów do zachowań konsumpcyjnych. Emitowane reklamy, oddziałują nie tyle na argumentacji racjonalnej, co na sferze emocjonalnej odnosząc się do uczuć, strachu, ambicji. Jest tu duże pole do manipulacji ludźmi. Wirtualna rzeczywistość rozwija wyobraźnię twórczą, inspiruje marzenia i rozwija fantazję. Kształtuje też pamięć wzrokową i słuchową [Miszczak 1976].
Motoryzacyjne kanały telewizyjne, są dla kierowców głodnych informacji wspaniałą alternatywą. Pierwszy europejski program motoryzacyjny rozpoczął nadawanie w 1999 roku we Francji, a nazywał się „AB Moteurs”. Od początku cieszył się dużą popularnością. W Polsce jest dostępny przez platformę cyfrową CYFRA+. Kanał ten poświęcony jest różnym środkom lokomocji. Oferuje filmy dokumentalne oraz reportaże poświęcone historii i rozwojowi motoryzacji, transmisje wyścigów, targów, a także szereg wskazówek informacyjnych dla miłośników motoryzacji. Jest on przeznaczony dla miłośników samochodów, motocykli, adresowany zarówno do pasjonatów jak i amatorów motoryzacji [Wikipedia, dok. elektr.]. Kanał ten stanowi wiarygodne i prawdziwe kompendium informacji dla kierowców.
W Polsce na razie jedynym i bezkonkurencyjnym kanałem motoryzacyjnym jest kanał „TVN TURBO”. Rozpoczął on swoją działalność w grudniu 2003 roku jako pierwsza Polska stacja telewizyjna poświęcona tej tematyce. Flagowym programem tej stacji jest program „Automaniak”. Jest on poświęcony przekazywaniu relacji z rajdów samochodowych, testom samochodowym. Inne programy są propozycją dla tych, którzy bezpiecznie chcą jeździć samochodem. Ponadto lubią sami pomajsterkować przy samochodzie, kupują samochód, albo pasjonują się motocyklami. „TVN TURBO” jest bardzo popularnym kanałem oglądanym przez polskich kierowców, jednak na razie dostępny jest tylko za pomocą telewizji kablowej lub satelitarnej [Wikipedia, dok. elektr.].
Większość kanałów telewizyjnych na swojej antenie umieszcza programy i magazyny dla kierowców. Jednym z najbardziej znanych programów telewizyjnych przeznaczonych dla kierowców jest brytyjski program „Top Gear”. Nadawany od 1977 roku prezentowany jest po dziś. Program zaczynał jako typowy magazyn motoryzacyjny, prezentujący nowe modele samochodów i inne zagadnienia związane z motoryzacją, jak bezpieczeństwo czy koszty eksploatacji. W latach 90-tych zmienił swój profil na kontrowersyjny magazyn dla miłośników sportowej jazdy z elementami show. Aktualnie jest prowadzony przez trzech znawców motoryzacji; przyciąga miliony widzów na całym świecie. Stałą częścią tego programu jest poddawanie samochodów wymyślnym i niespotykanym testom [Kramp, dok. elektr.]. Innymi programami o podobnej tematyce są programy, „Pełnym gazem” nadawany przez Polonię 1, czy też program „Na osi” nadawany przez TVN Siedem.
Także polska ogólnokrajowa stacja telewizyjna TVP1 raz w tygodniu, w programie „Pogoda dla kierowców” przedstawia przewidywane warunki meteorologiczne na krajowych drogach. Również regionalny program TVP Kraków nadaje program adresowany do kierowców. Program ten o nazwie „Jedź bezpiecznie” prezentuje ważne tematy z zakresu przepisów ruchu drogowego oraz pokazuje niebezpieczne zachowania kierowców na krakowskich drogach. Radzi jak zachować się w trudnych sytuacjach [Program TVP dok. elektr.].
Stacje i programy telewizyjne są wspaniałą alternatywą jako źródło informacji dla kierowców. Dzięki wielokanałowemu przesyłowi informacji i przekazywanym realnym obrazom dają dużo zadowolenia i relaksu. Kierowcy bardzo chętnie czerpią z telewizji informacje, śledząc i oglądając nadawane programy.
Internet
Internet jest nowoczesnym i bardzo wartościowym medium informacji. Jest osiągnięciem cywilizacji, bez którego wiele osób nie potrafi sobie wyobrazić procesu komunikowania. Wpływ Internetu na zmiany gospodarcze, polityczne i społeczne jest bezdyskusyjny. Jego przestrzeń i pojemność jest ogromna, dlatego jest tak olbrzymi. Ważną cechą Internetu jest nieograniczony zasięg oraz ciągle szybko rosnąca popularność tego środka komunikacji. Największym atutem Internetu jest możliwość szybkiego przesyłania danych. W kilka sekund informacja może być przesłana na drugi koniec kuli ziemskiej. Prace nad Internetem rozpoczęły się w USA w 1969 roku. Jej celem było stworzenie sieci, która mogłaby przetrwać atak nuklearny. Miała zapewnić niezawodność, wydajność i niezależność. W Polsce Internet udostępniono w 1991 roku. Dziś użytkownikami Internetu są miliony osób. Coraz częściej informacje drukowane odsyłają odbiorcę do informacji udostępnionych pod postacią online w Internecie [Monet 1999].
Korzystając z sieci Internet mamy dostęp do wielu portali samochodowych. Na ich stronach kierowca może uzyskać porady na temat, np. kupna bagażnika dachowego, przygotowania pojazdu do zimy, kupna opon letnich,… Ponadto serwisy oferują testy samochodów, najnowsze informacje o nowych przepisach, oceny użytkowników pojazdów. Można także znaleźć informacje dotyczące aktualnych cen samochodów oraz obliczyć kredyt na jego zakup. Jednym z pierwszych polskich serwisów samochodowych był uruchomiony w 1998 roku portal „Moto”. Obecnie oferuje on dziesiątki tysięcy ofert kupna i sprzedaży, poczynając od przyczep, poprzez jednoślady, pojazdy rolnicze, samochody osobowe do autobusów. Portal ten oferuje też pomoc w uzyskaniu kredytów oraz ma bardzo rozbudowany dział informacyjny. Aktualności, premiery, przegląd prasy motoryzacyjnej przyciągają kierowców, a według badań portalu są nimi w 79% mężczyźni [Moto-portal, dok. elektr.]. Innym również rozbudowanym portalem jest działający od 2003 roku serwis „Auto – Giełda Samochodowa”. Inne dostępne polskie portale to: „MotoWP”, „Autocentrum”, „4×4″. Z zagranicznych: portugalski „AutoPortal”, niemiecki „AK Portal” czy angielski „Automobile – Portal”.
Sieć Internet umożliwia także dostęp do drukowanych czasopism o tematyce motoryzacyjnej. Daje to możliwość pobieżnego przeglądania czasopism bez konieczności wychodzenia z domu. Taką możliwość daje czasopismo „AutoExpert”. Na stronie WWW czasopisma, zaprezentowana jest okładka oraz spis treści aktualnie wydawanego periodyku. Dzięki temu możemy spokojnie zastanowić się czy oferowany numer nas zaciekawi. Ponadto dzięki rozbudowanej strukturze strony możemy zaprenumerować czasopismo w wersji drukowanej. W podobny sposób funkcjonują inne strony Internetowe czasopism motoryzacyjnych, np. dwumiesięcznik „Samochody Specjalne”, miesięcznik „AutoElektro”, czy belgijski tygodnik „AutoGids”. Hitem okazał się tygodnik „Auto-Świat”. Rozpoczął on od niedawna sprzedaż tzw. e- wydań czasopisma. Są to mutacje tytułu prasowego, rozpowszechnianie drogą elektroniczną. Zawiera ona ten sam materiał redakcyjny, który można znaleźć w wersji drukowanej. Jest w tym samym okresie sprzedaży co wersja drukowana. E- wydania wzbogacone są o multimedia. Oczywiście po wykupieniu prenumeraty online użytkownik może na bieżąco logować się na stronie czasopisma i pobierać nowe numery czasopism [Stefanowicz, dok. elektr.].
Dzięki możliwościom Internetu możemy odwiedzić np. muzeum motoryzacji bez konieczności wyjścia z domu. Jest to wspaniała okazja dla tych kierowców, którzy nie mają byt wiele czasu lub nie mogą z innych względów zwiedzić naocznie takich obiektów. Obecnie większość muzeów na świecie oferuje podgląd swoich zbiorów fragmentarycznie lub w całości przez sieć Internet. Przykładem tego może być „Muzeum Motoryzacji i Techniki w Otrebusach”, które oferuje nam multimedialną wycieczkę po swoich zbiorach, podgląd galerii, udostępnia krótkometrażowe filmy oraz forum. Na swojej stronie internetowej wyświetla dane teleadresowe, opowiada o swojej historii oraz przekłada plany na przyszłość [Muzeum Motoryzacji i Techniki, dok. elektr.]. Innymi podobnym informacjami online dysponują takie muzea jak: „Muzeum Motoryzacji w Poznaniu”, „Muzeum MOTORETRO w Białymstoku”, „Porsche Museum w Niemczech”, czy „Sports Cars Museum w Czechach”. Ilustracja 9 przedstawia fotografię swobodnie udostępnioną przez „Sports Cars Museum”, na której zaprezentowany jest sportowy samochód marki Ferrari Testarossa.
Do powyższego zdjęcia na stronie muzeum dołączone są informacje o parametrach technicznych pojazdu oraz o jego historii. Strona dostępna jest w dwóch językach (czeskim i angielskim), co umożliwia lepszy przekaz wiadomości osobom zwiedzającym muzeum.
Ponadto dzięki sieci Internet można o każdej porze dnia połączyć się oficjalną stroną Wydziału Ruchu Drogowego Policji, Straży Miejskiej, czy Pogotowia, a nawet wysłać e-maila z zapytaniem dotyczącym nurtującego kierowcę problemu. Można także znaleźć dane teleadresowe zakładów mechanicznych, dealerów samochodowych, czy instytucji ubezpieczeniowych.
Jeśli nie radzisz sobie z pisaniem swojej pracy i potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z dziennikarstwa to polecamy stronę pisanie prac - profesjonalna pomoc w granicach prawa.