Upadek wyraża się w powszechnej bierności, w chęci powrotu do „stanu natury”, we wrogości do ładu oraz w pogoni za łatwym wygodnym życiem. Oznaki mogą być też całkiem odwrotne i charakteryzować się: przesadną dyscypliną, czy przeżywaniem uczucia grzechu i winy za istniejący stan rzeczy. W okresie schyłku kultura odznacza się tendencją do „uniformizacji” i „kosmopolityzmu”, a życie obejmuje standaryzacja. Społeczeństwo najczęściej poszukuje ratunku albo w przeszłości albo w przyszłości. Ludzie wyczekują na jednostkę która rozwiąże wszystkie ważne problemy. Najczęściej pojawiają się kandydaci do takiej roli, nie wnoszą oni jednak nowego życia w rozkładającą się kulturę.
Toynbee w odróżnieniu od Spenglera posiada bardziej optymistyczną wizję dotyczącą sytuacji kultury zachodniej. Uważa on, że kultura może ulec doszczętnemu rozkładowi, ale może być przejęta też przez inną społeczność. Kultura ulegająca rozpadowi może też wyodrębnić z siebie młodszy twór, tak jak to miało miejsce w przypadku kultury rzymskiej, z której narodziła się kultura zachodnioeuropejska.
Ogólnie w swej pracy Toynbee w sposób bardzo ogólnikowy zajmuje się oceną obecnej sytuacji kultury zachodniej. Nie podziela on fatalistycznego stanowiska Spenglera z tego powodu, że uważa iż „przyszłość kultury zależy od tego jakie stanowisko zajmą decydujący ludzie względem swojej epoki i swojego społeczeństwa.” [Aleksander Rogalski: Dramat Naszego Czasu Szkice o Kulturze i Cywilizacji, cyt. wyd., s. 108] Chociaż w dziejach kultur przejawiało się działanie pewnych praw historycznych ale miało ono miejsce na skutek powziętych przez ludzi określonych decyzji.
Prawa historyczne wyrażają tylko tendencje nigdy zaś absolutną konieczność. Angielski historyk jednak nie do końca był tak optymistycznie nastawiony do wizji przyszłości kultury zachodu. Obawy jego wzrosły podczas katastrofy jaką przyniosła druga z wojen która nawiedziła Europę. Już w dwudziestoleciu międzywojennym twierdził on że w kulturze europejskiej istnieje wiele oznak wskazujących na to że kultura europejska przeżywa kryzys.
Za istotnie rażące objawy kryzysu kultury europejskiej uznał on militaryzm i nacjonalizm, które są typowymi objawami dla zamętu z którego musi się wyłonić państwo uniwersalne. Toynbee jednak wierzył że kultura europejska nie jest zmuszona na zagładę jak szesnaście innych znanych kultur, które znikły z powierzchni ziemi, a dalszych dziewięć się rozkłada. Cytuje on tu: „Boska iskra twórczej mocy jest w nas wciąż jeszcze żywa i jeśli będziemy umieli iskrę tę zamienić w płomień, to wówczas nie będą mogły gwiazdy w swym biegu zniweczyć naszych wysiłków podjętych dla osiągnięcia celu ludzkich przeznaczeń.” [Aleksander Rogalski: Dramat Naszego Czasu Szkice o Kulturze i Cywilizacji, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1959, s.109]
Toynbee jednak przyglądając się wydarzeniom jakie rozegrały się w czasie drugiej wojny światowej zaczął wyraźnie niepokoić się o losy całej ludzkości. Duża częstotliwość katastrofalnych wydarzeń zniszczenia wartości i życia ludzkiego stawia pod znakiem zapytania naszą przyszłość. Apeluje on na wytężenie się ludzkości i zmobilizowanie do największego wytężenia zbawczych duchowych zdolności. Bo badaczowi i filozofowi kultury jak twierdzi Toynbee nie pozostaje nic innego jak szukać pociechy w sferze religii dlatego, że Bóg dał życie naszej społeczności i trzeba prosić go aby w pewnej chwili nie zostało ono przez niego cofnięte.
Proces rozkładu kultury jest procesem bardzo złożonym, ponieważ kultura, jako zbiór norm, wartości, tradycji i wzorców zachowań, odgrywa fundamentalną rolę w życiu społecznym. Jej osłabienie lub dezintegracja jest wynikiem oddziaływania wielu różnorodnych czynników, które przenikają się i wzajemnie potęgują swoje skutki. Rozkład kultury może być zarówno efektem wewnętrznych przemian w danym społeczeństwie, jak i wpływów zewnętrznych, takich jak globalizacja, migracje czy kolonizacja.
Jednym z podstawowych czynników prowadzących do rozkładu kultury jest utrata wspólnych wartości i norm, które stanowią fundament spójności społecznej. Kiedy tradycyjne wzorce zachowań przestają być przestrzegane lub tracą na znaczeniu, społeczeństwo może ulegać fragmentaryzacji. Przykładem może być postępująca sekularyzacja w wielu krajach, która zmniejsza rolę religii jako fundamentu kultury, prowadząc do zmiany priorytetów i systemów wartości.
Drugim istotnym czynnikiem jest dominacja kultur obcych, co często zachodzi w wyniku procesów globalizacyjnych. Kultura lokalna, zdominowana przez wzorce kultury masowej czy zachodniej, może ulegać marginalizacji lub modyfikacji, tracąc swoją autentyczność i unikalność. Przykładem tego zjawiska jest zanik tradycyjnych języków i obyczajów w wyniku promowania języków globalnych, takich jak angielski, czy popularności międzynarodowych marek i wzorców konsumpcji.
Rozkład kultury może być również efektem szybkich zmian technologicznych. Nowe technologie, takie jak internet, media społecznościowe czy sztuczna inteligencja, nie tylko zmieniają sposób komunikacji, ale także wpływają na przekazywanie i kształtowanie wartości kulturowych. W wyniku tego tradycyjne formy przekazu kulturowego, takie jak opowieści ustne czy rękodzieło, mogą zanikać.
Zmiany polityczne i społeczne, takie jak wojny, rewolucje czy kryzysy gospodarcze, także odgrywają kluczową rolę w procesie rozkładu kultury. W takich sytuacjach społeczeństwa mogą porzucać dotychczasowe wzorce kulturowe na rzecz nowych, które wydają się bardziej adekwatne do zmieniającej się rzeczywistości. Przykładem może być transformacja kulturowa w krajach postkomunistycznych, gdzie tradycje związane z komunizmem zostały w wielu przypadkach odrzucone na rzecz wzorców zachodnich.
Warto również zwrócić uwagę na rolę migracji, która prowadzi do spotkania różnych kultur, co może skutkować zarówno wzbogaceniem, jak i osłabieniem elementów kultury pierwotnej. Imigranci często tracą część swojego dziedzictwa kulturowego w procesie integracji z nowym społeczeństwem, a jednocześnie przekształcają kulturę gospodarzy.
Proces rozkładu kultury nie jest jednak wyłącznie negatywny. Może prowadzić do tworzenia nowych, hybrydowych form kulturowych, które są bardziej otwarte i elastyczne. Niemniej jednak, aby uniknąć całkowitej utraty dziedzictwa kulturowego, istotne jest świadome pielęgnowanie tradycji, języka i wartości, które stanowią fundament tożsamości społecznej.
Wiele gotowych prac z zakresu kulturoznawstwa znajdziecie w serwisie gotowe prace z kulturoznawstwa. Różnorodne tematy prac - doskonała inspiracja do napisania własnej pracy.