Początek negocjacji akcesyjnych Polski z Unią Europejską

Rada Europejska obradująca w Luksemburgu, w grudniu 1997 r. Podjęła historyczną decyzję o rozpoczęciu negocjacji w sprawie kolejnego rozszerzenia Unii. Potwierdziła ona zaproszenie do rozpoczęcia negocjacji z krajami wskazanymi przez Komisję w jej opiniach z lipca 1997r., tj. z Polską, Estonią, Republiką Czeską, Słowenią, Węgrami oraz Cyprem.

Jednocześnie Rada Europejska zapowiedziała przystąpienie „do wszechstronnego zanalizowania procesu przeobrażeń w Unii oraz jej polityki, aby móc sprostać wyzwaniom, jakie pojawiły się po roku 2000”.

Proces przystępowania nowych członków został rozpoczęty na spotkaniu ministrów spraw zagranicznych w dniu 30 marca 1998 r. Ustalono wówczas – zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej obradującej w Luksemburgu – jednolite ramy procesu akcesyjnego dla jedenastu państw kandydujących. Obejmują one m.in. takie elementy, jak dialog strukturalny, wzmocniona strategia przedakcesyjna, zasady wykorzystania pomocy w ramach PHARE. Następnego dnia rozpoczęły się w Brukseli oficjalne negocjacje akcesyjne z Polską i pozostałymi pięcioma kandydatami.

Minister Spraw Zagranicznych w swym wystąpieniu na otwarcie negocjacji w imieniu władz Polski stwierdził, że „Polska przystępuje do negocjacji z przekonaniem, że członkostwo w Unii Europejskiej jest najkorzystniejszym wyborem z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, stabilności demokratycznego porządku, utrwalenia podstaw szybkiego i zrównoważonego rozwoju gospodarczego i budowania nowoczesnego społeczeństwa obywatelskiego. (…) Polska w pełni podziela wartości będące fundamentem jedności Unii Europejskiej”. Przypomniał też, że przygotowania Polski do udziału w integracji europejskiej rozpoczęły się równocześnie z początkiem transformacji ustrojowej. Podstawowym celem jest zapewnienie uczestnictwa Polski we wszystkich obszarach integracji, z pełnią obowiązków i praw członkowskich. Polska przyjmie całość acquis communautaire^[2]. Jest to dorobek prawny Unii, określający warunki, na których państwa członkowskie uczestniczą w Unii. Obejmuje on wszystkie traktaty założycielskie wraz z późniejszymi modyfikacjami, legislację wtórną wypracowaną w oparciu o postanowienia traktatów, orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości, wspólne deklaracje przyjęte w ramach wspólnej polityki zagranicznej i sprawiedliwości, wspólne działania w ramach polityki spraw zewnętrznych, a także umowy międzynarodowe Wspólnot oraz między państwami członkowskimi WE. Dorobek ten jest w zasadzie „nienegocjowalny”. Rozwiązania przejściowe powinny być środkiem stosowanym selektywnie, a ich wprowadzenie nie powinno zakłócić funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Struktura procedury negocjacji akcesyjnych

Etapy procedury negocjacyjnej

I ETAP – Jest to tzw. screening, czyli przegląd prawodawstwa polskiego pod względem zgodności z dorobkiem prawnym Wspólnot Europejskich i jest przeprowadzany w 29 spośród 31 działów negocjacyjnych (pozostałe dwa działy – "Instytucje" oraz "Inne" nie podlegają pod screening). Screening dzieli się na wielostronny i dwustronny: sesja wielostronna odbywa się z udziałem wszystkich państw kandydujących. Zostają im zaprezentowane poszczególne akty prawny we wszystkich dziedzinach. Screening dwustronny toczy się bezpośrednio między kandydatem a UE, kiedy to obie strony przyglądają się bliżej specyficznym zagadnieniom i problemom.

II ETAP – jest to opracowanie stanowisk negocjacyjnych i odbywa się w Polsce według następującej procedury:

1. przygotowanie projektów stanowisk negocjacyjnych przez Podzespoły Zadaniowe Międzyresortowego Zespoły ds. Przygotowanie Negocjacji Akcesyjnych z UE

2. Przyjęcie projektów stanowisk negocjacyjnych przez Zespół Negocjacyjny pod przewodnictwem Głównego Negocjatora.

3. Podzespoły Zadaniowe 32 i 34 opiniują projekty pod względem skutków społeczno-ekonomicznych zobowiązań budżetowych

4. Zespół Negocjacyjny przedstawia projekty stanowisk negocjacyjnych Komitetowi Integracji Europejskiej.

5. Komitet Integracji Europejskiej rekomenduje przyjęcie stanowiska negocjacyjnego Rządowi.

6. Rząd przyjmuje stanowiska negocjacyjne.

7. Stanowisko jest przekazywane na ręce stałego przedstawiciela państwa członkowskiego sprawującego Prezydencję.

Procedura w Unii Europejskiej:

1. TFAN (Task Force for Accesion Negotiations) w imieniu Komisji Europejskiej przygotowuje w porozumieniu z odpowiednią Dyrekcją Generalną Komisji stanowisko negocjacyjne UE.

2. Projekt trafia pod obrady Grupy ds. Rozszerzenia Rady UE i jest akceptowany na posiedzeniu COREPER-u lub na szczeblu odpowiednich ministrów państw UE jeśli zajdzie taka potrzeba.

3. Przyjęte stanowisko zostaje przekazane stronie kandydującej na posiedzeniu Międzyrządowej Konferencji Akcesyjnej. Wtedy dany dział uważany jest za otwarty.

III ETAP – same negocjacje, prowadzone ze strony polskiej przez Zespół Negocjacyjny, a ze strony unijnej Rada UE reprezentowana przez państwo aktualnie pełniące Prezydencję w UE (ministrowie lub ambasadorowie na Międzyrządowej Konferencji Akcesyjnej). Proces negocjacji ze strony UE jest koordynowany dla zachowania spójności stanowisk poszczególnych państw i jednolitości mechanizmu działania w tym zakresie Rady, Komisji, Sekretariatu Rady i Prezydencji przez TFAN – Zespół Zadaniowy ds. Negocjacji Akcesyjnych Komisji Europejskiej. Negocjacje odbywają się na drodze spotkań wyjaśniających i pisemnej wymiany informacji, aż do całkowitego osiągnięcia porozumienia i tymczasowego zamknięcia danego działu.

IV ETAP – ostateczne uzgodnienie przez strony treści traktatu akcesyjnego na podstawie wynegocjowanych porozumień.

V ETAP – to przyjęcie traktatu, jego podpisanie, ratyfikacja i wejście w życie.

Procedura procesu akcesyjnego:

1. Państwo kandydujące występuje z wnioskiem o członkostwo do Rady UE.

2. Rada UE prosi Komisję o wyrażenie opinii na temat kraju kandydującego.

3. Komisja prezentuje Radzie UE Opinię (Avis) na temat kandydata.

4. Rada UE jednogłośnie podejmuje decyzję o rozpoczęciu negocjacji.

5. Rada UE przez Prezydencję prowadzi negocjacje.

6. W wyniku negocjacji uzgodniony zostaje projekt traktatu akcesyjnego.

7. Traktat zostaje przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

8. Parlament przyjmuje Traktat absolutną większością głosów.

9. Rada przyjmuje Traktat jednogłośnie.

10. Podpisanie traktatu przez państwa członkowskie i państwo kandydujące.

11. Ratyfikacja traktatu przez parlamenty państw członkowskich i państwo kandydujące.

12.Traktat wchodzi w życie po ratyfikacji.

Główne organy odpowiedzialne za integrację po stronie polskiej i po stronie UE

Polskie komórki odpowiedzialne za integrację

Komitet Integracji Europejskiej

Zespół Negocjacyjny – przygotowuje i zatwierdza projekty stanowisk negocjacyjnych, przygotowuje odpowiedzi na pytania UE w zakresie stanowisk negocjacyjnych, koordynuje całość procesu negocacyjnego.

Międzyresortowy Zespół ds. Przygotowania Negocjacji Akcesyjnych – składa się z 38 Podzespołów tematycznych złożonych z ekspertów poszczególnych resortów w randze podsekretarzy i sekretarzy stanów oraz prezesów odpowiednich urzędów (np. Główny Urząd Ceł). Podzespoły odpowiedzialne są za przygotowanie stanowisk negocjacyjnych dla Zespołu Negocjacyjnego.

Europejskie komórki odpowiedzialne za integrację

Rada Unii Europejskiej – prowadzi negocjacje na szczeblu ministrów spraw zagranicznych i ich zastępców. Sekretariat Rady zapewnia administracyjną stronę obsługi negocjacji.

Komisja Europejska – przedstawia propozycje stanowisk negocjacyjnych, organizuje spotkania wyjaśniające, eksperckie i konsultacje. Przeprowadza także procedurę screeningu (TFAN).

Parlament Europejski – przyjmuje Traktat akcesyjny, przygląda się procesowi negocjacyjnemu.

Zespół Zadaniowy ds. Negocjacji Akcesyjnych (Task Force for Accession Negotiations – TFAN) – prowadzi i koordynuje screening, przygotowuje propozycje stanowisk negocjacyjnych dla Komisji, sporządza projekty aktów prawnych dotyczących negocjacji i koordynuje działania Komisji, Rady i Prezydencji w zakresie przygotowania negocjacji i akcesji.

Skład polskiego zespołu negocjacyjnego

Znaczenie procedury akcesyjnej

Przedstawiony przebieg rokowań pozwala uchwycić ich podwójny charakter. Były one procesem politycznym, ponieważ wymagały zgody wszystkich zainteresowanych rządów, ale równocześnie pracą administracyjną, w której porównywano szczegółowe przepisy, oceniano zdolność urzędów do ich stosowania i przygotowywano stanowiska negocjacyjne. Bez zaplecza eksperckiego nawet korzystna deklaracja polityczna nie wystarczyłaby do zamknięcia kolejnych obszarów. Warto też pamiętać, że opis przedstawia instytucje i kompetencje z okresu poprzedzającego członkostwo Polski, a nie dzisiejszą organizację administracji europejskiej.

Jeżeli szukasz całej pracy dyplomowej z europeistyki to polecamy serwis prace dyplomowe z europeistyki. Całe prace - ze wstępem, zakończeniem, bibliografią.