Zdefiniowanie terminu „medycyna niekonwencjonalna” może dostarczyć pewnych trudności. Wszystkie definicje mają wspólny cel jakim jest wyjaśnienie powyższego terminu. Zauważyć jednakże można, że autorzy zwracają uwagę na różne aspekty charakteryzujące ten problem. Jedni wyjaśniają, iż medycyną niekonwencjonalną jest wszystko, co wykracza po za akademickie postrzeganie medycyny. Inni specjaliści w tej dziedzinie uważają, pozostawiając wątek akademicki na marginesie, że medycyna niekonwencjonalna to przede wszystkim wszelkie metody i środki leczenia mające swe korzenie w naturze. Zapoznając się z literaturą poświęconą problematyce medycyny niekonwencjonalnej napotkać można różne sposoby jej nazywania. Najczęściej stosowanymi są:
1) medycyna naturalna – właściwa naturze, przyrodzie, zgodna z prawami natury; utworzona, powstała, odbywająca się bez udziału człowieka; niesztuczna, prawdziwa
Określenie medycyna naturalna oznacza terapie:
- na potencjale natury (np. wykorzystujące właściwości ziół, bazujące na zdrowej żywności, energii świeżego powietrza, drzew, szlachetnych kamieni, oddziaływania pszczół, zapachów roślin, oddziaływania słońca itd.) zamiast ograniczania się do możliwości terapeutycznych wynikających z rozwoju technologicznego (np. możliwości wynikające z rozwoju chemii leków)
- wykorzystujące naturalne (choć często ukryte) zdolności organizmu ludzkiego, w kwestii diagnozowania (np. diagnozowanie z dwunastu rodzajów tętna w medycynie chińskiej), jak i terapii oraz samoleczenia ( np. terapia świadomym oddychaniem) – zamiast np. bazowania na samej tylko aparaturze medycznej;
2) medycyna niekonwencjonalna oznacza metody leczenia nie nauczane obecnie na oficjalnych uczelniach medycznych (lub też nauczane sporadycznie), pochodzące często z tradycji ludowych, czy też z tradycji medycznych innych kręgów kulturowych niż euroamerykański, bądź też autorstwa jednostek tworzących swoje własne szkoły i metody leczenia ( np. tradycja homeopatyczna wywodząca się od S. Hahnemanna );
3) medycyna alternatywna – dopuszczająca jedną z dwóch możliwości, dająca możliwość wyboru między dwiema możliwościami.
Określenie medycyna alternatywna oznacza więc metody leczenia będące inną możliwością podejścia do zdrowia człowieka niż w oficjalnej medycynie akademickiej, metody często eksponujące:
- holizm ( pogląd, że całości nie da się sprowadzić do sumy części) – nierozerwalną jedność całego organizmu człowieka (współpowiązanie wszystkich układów i organów między sobą, a także z psychiką i duchem) oraz jedność organizmu z otoczeniem społecznym, biologicznym, geograficznym, astronomicznym, czy też współzależność zdrowia od rzeczywistości duchowej,
- poszerzenie poznania z aspektu jedynie racjonalnego do poznania poprzez odczuwanie, intuicję, wgląd duchowy,
- stanowisko ontyczne (filozoficzne, dotyczące natury bytu), że rzeczywistość materialna funkcjonuje we współpowiązaniu z rzeczywistością duchową
- niejednokrotnie podkreślające zależność postaw etycznych terapeuty z jego możliwościami niesienia pomocy.
- metody w praktyce najczęściej nie tyle skoncentrowane na zwalczaniu objawu choroby, co pobudzaniu pracy układu odpornościowego, uaktywnianiu zdolności własnych organizmu do samoleczenia.1[1]
W literaturze medycyna niekonwencjonalna określana jest jako naturalna lub alternatywna. Niniejsza praca zawiera powyższe terminy stosowane zamiennie na określenie danych praktyk uzdrawiających. Analogicznie zamiennie stosowane są terminy medycyna konwencjonalna, akademicka, czy oficjalna na określenie sposobu leczenia opartego na wiedzy naukowej.
Analizując napotkane w literaturze definicje , można stwierdzić, iż pojęcie medycyny niekonwencjonalnej jest najszerszym z nich. Zawiera ono w sobie zarówno znaczenie terminu medycyna naturalna, jak i medycyna alternatywna. Medycyna niekonwencjonalna swym zakresem obejmuje, to co opiera się na potencjale natury i wykorzystuje naturalne zdolności ludzkiego organizmu oraz to, co stanowi alternatywne, wobec akademickiego, metody leczenia.
Problemy napotkać można także z definiowaniem poszczególnych metod leczenia. Przykładem może być bioterapia. Według Marka Pilkiewicza, prezesa Polskiego Zrzeszenia Bioenergoterapeutów Dyplomowanych, nawet w samym środowisku zawodowym funkcjonują na ten temat różne poglądy. Terminowi temu przypisuje się całą gamę znaczeń, od leczenia przez nakładanie rąk, po szerokie, obejmujące wszelkie niekonwencjonalne oddziaływania energetyczne z duchowym włącznie.2[2]
Medycyna niekonwencjonalna to dział obejmujący różnego rodzaju metody lecznicze. Przez jednych zwana jest ona medycyną naturalną, przez innych niekonwencjonalną. Określana jest także alternatywną , co oznacza, że istnieje możliwość wyboru metod leczenia odmiennych od tych, które oferuje medycyna konwencjonalna. Ostatnio coraz częściej medycyna niekonwencjonalna i akademicka uzupełniają się, chociaż nie brak między nimi polemik, sporów i kontrowersji. Trudno przekreślić dokonania medycyny konwencjonalnej i w żadnym wypadku zrobić tego nie można. Dzięki niej mamy dostęp do leków szybko działających i ratujących życie. Mamy szczepienia ochronne, znacznie też spadła śmiertelność. Z drugiej strony problemem jest szkodliwość leków chemicznych i powstawanie nieodwracalnych skutków ubocznych po stosowaniu niektórych z nich. Nadużywanie antybiotyków przyczyniło się do spadku odporności, pojawiły się trudne w leczeniu grzybice, rozwinęły się choroby psychosomatyczne, alergie, nałogi, nowotwory jako wynik nieprzystosowania organizmu ludzkiego do tempa zmian cywilizacyjnych i skażenia środowiska, z którymi medycyna często sobie nie radzi. To wszystko spowodowało, że po okresie bezkrytycznej wiary w lek chemiczny zaczęto zauważać jego słabe strony. Nastąpił zwrot w kierunku medycyny bliższej człowiekowi, traktującej go całościowo, a nie jako wybraną jednostkę chorobową. Coraz częściej lekarz konwencjonalny docenia i stosuje którąś z technik medycyny niekonwencjonalnej uzupełniając ją wiedzą i środkami oficjalnymi. Dzieje się tak jednak jeszcze za rzadko. Można by rzec, iż obydwie medycyny ( tradycyjna i alternatywna) pozostają względem siebie w opozycji. Jednakże o wiele bardziej potrzebna jest synteza różnych punktów widzenia do stworzenia nowego, znacznie szerszego obrazu całościowego. A wszystko po to, by bardziej zrozumieć istotę chorób, aby pomóc choremu nie narażając go na powstanie nowego schorzenia. Wówczas można będzie leczyć ciało i ducha. 3[3]
Rozbieżności terminologiczne nie są wyłącznie problemem językowym. W badaniach społecznych sposób nazywania określonej praktyki wpływa na to, jak postrzegają ją pacjenci, wykonujący ją terapeuci oraz przedstawiciele instytucji publicznych. Określenie „naturalna” sugeruje bliskość przyrody i odwołuje się do pozytywnych skojarzeń z tym, co znane, pierwotne i niewytworzone przemysłowo. Słowo „alternatywna” wskazuje natomiast na możliwość dokonania wyboru, ale jednocześnie buduje opozycję między odmiennymi sposobami postępowania. „Niekonwencjonalna” podkreśla przede wszystkim stosunek do przyjętej normy. Te znaczenia częściowo się pokrywają, jednak nie są identyczne, dlatego respondent pytany o medycynę naturalną może odpowiadać inaczej niż osoba pytana o medycynę alternatywną.
Z punktu widzenia socjologii ważne jest odróżnienie definicji używanej przez badacza od definicji przyjmowanej przez uczestników badanego świata społecznego. Terapeuta może opisywać swoją działalność przez odwołanie do tradycji rodzinnej, pacjent – przez doświadczenie osobiste, a lekarz – przez kryterium potwierdzonej skuteczności i bezpieczeństwa. Każda z tych perspektyw ujawnia inny element tego samego zjawiska. Badanie nie musi rozstrzygać, która definicja jest najbardziej przekonująca dla uczestników sporu, aby ustalić, jak służy im ona do uzasadniania własnych działań. Takie rozróżnienie pomaga również uniknąć sytuacji, w której badacz nieświadomie przejmuje język jednej strony i uznaje go za neutralny opis rzeczywistości.
Należy także pamiętać, że zakres używanych pojęć zmienia się w czasie. Technika dawniej kojarzona z praktykami ludowymi może zostać objęta badaniami naukowymi, uregulowana albo przeniesiona do innych instytucji. Odwrotnie, zabieg reklamowany jako nowoczesny nie staje się przez to automatycznie częścią medycyny opartej na dowodach. O jego wartości klinicznej nie rozstrzyga sama nazwa, popularność, pochodzenie ani deklarowana naturalność. Trzeba oddzielić społeczną klasyfikację praktyk od oceny ich rzeczywistych rezultatów i możliwych działań niepożądanych. Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy w jednej grupie umieszczane są zarówno sposoby wspierania komfortu życia, jak i procedury przedstawiane jako leczenie ciężkich chorób.
Zróżnicowanie definicji ma konkretne następstwa dla konstruowania narzędzi badawczych. Jeśli ankieta posługuje się wyłącznie jednym określeniem, część osób może nie rozpoznać w nim praktyk, z których korzysta. Przydatne okazuje się więc pytanie nie tylko o nazwę, ale również o rodzaj usługi, motywację jej wyboru, częstotliwość wizyt i oczekiwania wobec terapeuty. Dopiero zestawienie takich informacji pozwala oddzielić deklarowaną przynależność do określonego nurtu od codziennego sposobu działania. Również wywiad z wykonawcą tych usług warto rozpocząć od pytania o znaczenie podstawowych pojęć, zamiast zakładać, że każdy rozmówca posługuje się nimi tak samo.
W konsekwencji medycyna niekonwencjonalna może być analizowana jako kategoria społeczna obejmująca praktyki bardzo różniące się pod względem historii, sposobu organizacji i społecznego odbioru. Wspólnym elementem bywa ich pozycja wobec dominujących instytucji medycznych, a nie jednolita metoda postępowania. Taka perspektywa nie przesądza o skuteczności żadnej z omawianych terapii. Pozwala natomiast dokładniej badać, w jaki sposób określone działania zyskują zwolenników, jak budowany jest autorytet terapeuty oraz dlaczego pacjenci nadają swoim doświadczeniom odmienne znaczenia.
Przypisy
- Strona internetowa www.retman.com.pl/pd Powrót do tekstu
- Paweł Walewski „Przychodzi chora do znachora”, [w:] „Polityka”, nr 18 (2296), z dn. 05.05.2001r. Powrót do tekstu
- Strona internetowa: Zielarnia_pl-Medycyna naturalna.htm Powrót do tekstu
Jeśli potrzebujecie pomocy zaufanej osoby, która pomoże Wam w napisaniu pracy z socjologii to polecamy serwis pisanie prac z socjologii - profesjonalnie i na czas.